Verslag inspiratiebijeenkomst De Stijl op 8 juni 2017

Inspiratiebijenkomst IHD 8 juni jl: Wat is de overeenkomst tussen de tussen de innovators van toen en de gamechangers van nu?
Alhoewel Mondriaan voor het grote publiek een bekendere De Stijl-kunstenaar is, nam Paolo Martina (https://www.museumdrachten.nl/ ) het gezelschap mee in het ondernemende en innovatieve karakter van Theo van Doesburg, de werkelijke aanjager van De Stijl-beweging. De Stijl is een Nederlandse kunstbeweging, vernoemd naar het in 1917 in Leiden opgerichte tijdschrift De Stijl. De leden van De Stijl streefden naar een radicale hervorming van de kunst, die gelijke tred hield met de technische, wetenschappelijke en sociale veranderingen in de wereld. Deze hervorming was herkenbaar aan het gebruik van een minimum aan kleuren en een zo eenvoudig mogelijke vormgeving.

De Stijl: duurzaam en innovatief
Het duurzame karakter van de beweging, dat Paolo schetste, was een verrassend inzicht. Naast lettertypes, logo’s, architectuurstijl (Bauhaus) en de allereerste vinding van fotomontage (Paul Citroen), werden er vooral kunstwerken, meubels en complete inrichtingen (Merzbau) gemaakt van gerecycled materiaal. Zoals ontwerpen van Rietveld, waar o.a. Piet Hein Eek zich later door heeft laten inspireren met zijn bekende sloophouten meubels. Die laatste innovatie kwam uit de koker van DaDa-kunstenaar Kurt Schwitters. Hij had drie architectonische ruimtes gemaakt van spullen die hij op straat vond zoals krantenknipsels, kippengaas en prikkeldraad en ingericht met spullen die hij ongevraagd meenam van vrienden en kennissen.

Gamechanger tovert in de grafische industrie
Er is behoorlijk huis gehouden in de grafische industrie ofwel de drukkerijen: nog slechts 40% van de mensen en bedrijven bestaat nog. Maar om bestaansrecht te moeten houden, moet je op zoek blijven gaan naar toegevoegde waarde, aldus Lammert Stavast (https://www.multicopy.nl/Multicopy-Drachten/ ). Internet heeft invloed uitgeoefend op de typografie: alles is minder sierlijk en vlakker geworden en lijkt meer op elkaar. De explosieve groei van de economie heeft de grafische industrie een stuk creativiteit ontnomen: alles wordt tegenwoordig op 80 of 90 grams wit papier gedrukt. En standaardisatie drukt de prijs. Om het familiebedrijf voort te laten bestaan, moest Lammert het verder ontwikkelen, innoveren. In zijn zoektocht stuitte hij op karton: een duurzaam én sterk bouwmateriaal. Gecombineerd met machines die dat kunnen bedrukken, deed die ontdekking de creativiteit binnen zijn bedrijf weer stromen. Als een Hans Kazan (zoals een van de aanwezigen het typeerde) toverde hij binnen enkele seconden een handzaam setje om tot kruk, een ontwerp dat hij had gemaakt in opdracht van Oerol. Maar intussen is daar ook een ‘De Stijl’-variant van ontworpen, die in diverse musea in Nederland worden verkocht.

Als je iets leuks wil, moet je mij niet bellen
“Wél als je een probleem hebt dat opgelost moet worden” aldus Daan Levy (ondernemer, uitvinder, ontwerper en kunstenaar). Hij ziet zichzelf overigens niet zozeer als kunstenaar, hij wil gewoon weten of iets opgelost kan worden en zet daar zijn creativiteit voor in. Het verhaal rondom zijn startup http://www.newmarble.nl/ is fascinerend. Er komt steeds meer recyclebaar plastic op de markt, maar door de lage olieprijs kiezen producenten weer vaker voor nieuw plastic. Wat kunnen we doen om te voorkomen dat het overschot in de verbrandingsoven belandt?

Klein beginnen en goed nadenken over welke vraag je stelt
In Angola en Sierra Leone hebben ze kleinschalige pilots gedaan om petflessen te verwerken tot tegels van een hoge kwaliteit. Ze hebben de techniek doorontwikkeld en tegelijkertijd de lokale economie een boost gegeven. Hij is nu bezig om met dit principe in Nederland voet aan de grond te krijgen, om opschaling mogelijk te maken. Zijn principe om met regelgeving en angst van anderen voor het onbekende om te gaan, is ‘Hug the system’. Maar wat hem echt verder heeft gebracht in de worsteling tot een kwaliteitskeurmerk is ‘Fop the system”: stel je vraag op een andere manier. Niemand wilde hun product testen. In hun geval hebben ze dit omgebogen; niet vragen of je innovatieve product goed is, maar vragen of ze willen testen waarin het verschilt van een product dat ze wél kennen. In dit geval een keramische tegel. De certificering door Kiwa is inmiddels bijna rond en in Deventer, Delft, Meppel en Heerenveen verrijzen binnenkort, dicht bij plasticgrootverbruikers zoals voetbalstadions, de eerste (sociale) werkplaatsen.